W obliczu starzejącego się społeczeństwa coraz większego znaczenia nabiera troska o dobrostan osób starszych – zarówno w zakresie opieki medycznej, jak i farmakologicznej. Kluczowe staje się budowanie świadomości społecznej oraz podnoszenie poziomu wiedzy obywateli na temat praw pacjentów – seniorów, tak aby zapewnić im godne, bezpieczne i świadome korzystanie z systemu ochrony zdrowia.
Cele działań edukacyjnych i informacyjnych:
1. Właściwe postrzeganie praw pacjenta seniora – promowanie wiedzy o podstawowych prawach pacjenta wynikających z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, w szczególności w kontekście osób w podeszłym wieku (np. prawo do poszanowania godności, prawo do informacji, prawo do wyrażenia zgody na leczenie).
2. Pokazywanie mechanizmów ochrony praw pacjentów seniorów – informowanie o dostępnych instytucjach i procedurach służących ochronie tych praw (np. Rzecznik Praw Pacjenta, skargi do NFZ, pomoc prawna, instytucje opieki społecznej i medycznej).
3. Upowszechnianie wiedzy na temat opieki farmakologicznej – edukowanie społeczeństwa, w tym seniorów i ich rodzin, na temat zasad bezpiecznego stosowania leków, przeciwdziałania wielolekowości (polipragmazji), oraz roli farmaceuty w procesie leczenia.
4. Wzmacnianie kompetencji zdrowotnych seniorów i ich opiekunów – działania informacyjne skierowane do seniorów oraz osób wspierających ich w codziennym funkcjonowaniu, które pomagają w lepszym rozumieniu diagnoz, zaleceń lekarskich oraz świadomym uczestnictwie w procesie leczenia.
Formy realizacji:
• Kampanie społeczne w mediach tradycyjnych i społecznościowych;
• Warsztaty i szkolenia dla seniorów oraz personelu medycznego;
• Broszury i materiały edukacyjne dostępne w placówkach ochrony zdrowia;
• Webinaria i podcasty prowadzone przez ekspertów (lekarzy, farmaceutów, prawników);
• Współpraca z organizacjami pozarządowymi i samorządami.
Prawa pacjenta – seniora w Polsce są takie same jak prawa wszystkich pacjentów, ale w praktyce mają szczególne znaczenie ze względu na wiek, stan zdrowia oraz często zwiększoną zależność od systemu ochrony zdrowia. Prawa te wynikają głównie z:
• Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ;
• Konstytucji RP;
• Ustawy o działalności leczniczej;
• Kodeksu cywilnego;
• Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
Najważniejsze prawa pacjenta -seniora.
Prawo do świadczeń zdrowotnych. Seniorzy mają prawo do bezpłatnych świadczeń w ramach NFZ. Mają prawo do pomocy w nagłych przypadkach (np. SOR) bez skierowania i niezależnie od ubezpieczenia.
Prawo do poszanowania godności i intymności. Pacjent – senior ma prawo być traktowany z szacunkiem, niezależnie od wieku, stanu zdrowia, sprawności fizycznej czy psychicznej. Ma prawo do intymności podczas badań i zabiegów.
Prawo do informacji. Senior ma prawo do pełnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, leczeniu, możliwych alternatywach, ryzyku oraz rokowaniach. Może także odmówić przyjęcia informacji (np. jeśli nie chce wiedzieć o diagnozie).
Prawo do wyrażenia zgody. Żaden zabieg medyczny nie może być wykonany bez świadomej zgody pacjenta. Jeśli senior nie jest w stanie jej wyrazić (np. w demencji), decyzję może podjąć przedstawiciel ustawowy lub sąd.
Prawo do tajemnicy informacji. Personel medyczny ma obowiązek zachować w tajemnicy wszystkie informacje związane z pacjentem, chyba że pacjent wyrazi zgodę na ich ujawnienie.
Prawo do dokumentacji medycznej. Senior ma prawo wglądu w swoją dokumentację medyczną oraz do jej kopii.
Prawo do leczenia bólu. Każdy pacjent ma prawo do leczenia bólu – to szczególnie ważne u osób starszych z chorobami przewlekłymi.
Prawo do opieki duszpasterskiej. W razie pogorszenia zdrowia lub zagrożenia życia pacjent ma prawo do kontaktu z duchownym.
Prawo do kontaktu z bliskimi. Pacjent może wyznaczyć osobę bliską do kontaktu z personelem medycznym i decydowania o jego sprawach, jeśli sam nie jest w stanie. Ma też prawo do odwiedzin w szpitalu, chyba że są ograniczenia sanitarne.
Prawo do zgłoszenia skargi. Senior (lub jego opiekun) może zgłosić skargę do:
kierownika placówki, Rzecznika Praw Pacjenta (bezpłatna infolinia: 800 190 590), NFZ, rzecznika praw obywatelskich, a także do sądu.
